In veel DEVOPS-teams gebeurt het: een collega zonder formele rol die tóch de toon zet. Geen product owner, geen teamlead, geen architect — maar wél degene waar iedereen naar kijkt bij lastige keuzes. Informele leiders. Ze zijn er altijd. En als je goed oplet, vertellen ze je meer over de gezondheid van een team dan elk dashboard.
✅ De stille kracht: wanneer informele leiders groeien
Informele leiders zijn vaak ervaren mensen. Ze zijn inhoudelijk sterk, kennen het landschap en snappen hoe mensen werken. Ze bouwen vertrouwen op doordat ze iets te vertellen hebben dat ertoe doet. Anderen volgen hen uit respect, niet uit hiërarchie.
Een tweede groep informele leiders ontstaat juist uit enthousiasme. Mensen die zien dat verandering waarde heeft en die hun team mee willen nemen in die beweging. Zij zijn niet per se de langstzittenden, maar vaak wel de meest betrokkenen. Zij helpen bij het vertalen van SAFe-theorie naar dagelijkse praktijk. Niet omdat het moet, maar omdat ze erin geloven.
In beide gevallen versterken deze mensen de samenwerking. Ze brengen rust, richting en verbondenheid — vaak zonder dat het expliciet benoemd wordt.
⚠️ De remmende leider: als invloed de verkeerde kant op slaat
Maar niet elke informele leider is een positieve kracht. Soms pakt iemand — bewust of onbewust — een centrale rol en begint anderen te remmen. Verandering wordt dan moeilijker, nieuwe inzichten krijgen geen voet aan de grond en het team polariseert.
Het lastige is: het is geen formele rol, dus je kunt het gedrag niet zomaar aanpakken. En net zo min kun je het negeren. Informeel leiderschap zonder richting kan een team ondermijnen. Daarom is vroeg signaleren cruciaal.
👀 Herkennen en benutten: de rol van de architect en teamlead
Als systeemarchitect — zeker binnen SAFe — werk je in een matrix van rollen. Je hebt je formele triade met BO en RTE, maar daaronder zit de echte motor: het team. Binnen dat team is het cruciaal om informele leiders vroeg te herkennen.
Gebruik hun invloed. Laat ze meedenken, betrek ze bij de richting, geef ze eigenaarschap. Niet omdat ze het meeste recht van spreken hebben, maar omdat ze het meeste impact hebben. Zo worden het ambassadeurs voor verandering — en geen obstakels.
Bij niet-constructief gedrag is bijsturen vaak effectiever in de wandelgang dan in de meeting. Open het gesprek. Vraag wat hen drijft. En maak de onderstroom zichtbaar zonder het conflict te vergroten.
🧭 Formeel én informeel: navigeren tussen structuur en invloed
In de praktijk werk je in een netwerkorganisatie (zoals SAFe) én in een hiërarchische organisatie. Beide systemen kennen andere regels — maar de mensen zijn hetzelfde. Een informele leider die boven water nergens genoemd staat, kan onder water het verschil maken tussen succes en frustratie.
Zorg dus dat je deze mensen in hun kracht zet. Werk met ze samen. Geef ze ruimte om positief te beïnvloeden. En vergeet niet dat zij soms sneller verbinding maken dan jij met je formele rol ooit kunt.
💡 Mijn les als systeemarchitect: werk mét, niet tegen
Wat ik andere systeemarchitecten of teamleiders zou willen meegeven? Zorg dat je weet wie je key players zijn. Zet ze in hun kracht. Samenwerken met informele leiders levert niet alleen betere resultaten op, het maakt ook jouw werk makkelijker. Ideeën krijgen sneller draagvlak en de samenwerking loopt soepeler — ook als het spannend wordt.
Want tussen de regels van het formele speelveld liggen de echte dynamieken van een team verscholen. En wie dáár oog voor heeft, bouwt niet alleen systemen, maar ook vertrouwen.