Eerder schreef ik over de overname van Solvinity door Kyndryl. Toen draaide de discussie om digitale identiteit, beheer van vitale infrastructuur en regie rond systemen zoals DigiD en MijnOverheid. Voor veel lezers voelde die discussie abstract.
Nu ligt er een concreter voorbeeld. De Belastingdienst wil btw-software volledig onderbrengen bij Fast Enterprises. Niet alleen bouw. Ook beheer. Ook doorontwikkeling. De volledige lifecycle.
Hier verschuift iets fundamenteels. Btw-inning raakt staatsinkomsten. Geen bijzaak. Geen “handig systeem”. Een kernproces.
Btw is geen ondersteunend proces
Btw-inning vormt een primaire geldstroom. Zonder stabiele inning ontstaat direct druk op begroting en uitvoering. Een land dat operationele regie over zo’n systeem buiten eigen invloedsfeer legt, accepteert een structureel risico.
Bestuur kijkt vaak naar efficiency. Specialisten leveren vaak betere software dan interne teams. Prima. Alleen: efficiency hoort niet boven regie te staan bij vitale processen.
Regie betekent meer dan contractmanagement. Regie vraagt inzicht, alternatieven, ingrijpvermogen en interne kennis. Regie blijft relevant zodra omstandigheden veranderen.
Juridische werkelijkheid stopt niet bij landsgrenzen
Veel discussies blijven hangen op data-locatie. Servers in Nederland. Data in Nederland. Privacy-afspraken. Compliance-teksten. Allemaal belangrijk.
Toch blijft één punt overeind: een Amerikaans bedrijf valt onder Amerikaans recht. Cloud Act en vergelijkbare instrumenten creëren mogelijkheden die buiten Nederlandse controle vallen. Scenario’s met lage kans leveren alsnog hoge impact bij vitale infrastructuur.
Afhankelijkheid ontstaat stap voor stap
Afhankelijkheid verschijnt zelden in één klap. Afhankelijkheid groeit door opeenvolgende beslissingen die ieder op zichzelf logisch lijken. Eerst outsourcing van bouw. Daarna outsourcing van beheer. Dan weglekken van kennis. Daarna ontbrekende exit-scenario’s. Uiteindelijk ontstaat één choke point.
Zodra één leverancier eigenaar blijft van lifecycle, verschuift zwaartepunt. Onderhandelingspositie verandert. Tempo en prioriteiten volgen mede de agenda van een externe partij. Geopolitiek maakt die afhankelijkheid zichtbaar op momenten die niemand in projectplannen zet.
“De overheid krijgt dit intern niet rond” is geen excuus
De Belastingdienst kent complexe legacy. Achterstallig onderhoud bestaat. Projectrisico’s bestaan. Alleen: de keuze bestaat niet uit twee smaken. Niet alles intern. Niet alles uit handen.
Een volwassen middenweg vraagt harde eisen op regie. Eigen architectuurprincipes. Interne kennisopbouw. Escrow-afspraken. Multi-vendor ontwerp. Geteste exits. Geen papieren route, maar een route die in de praktijk werkt.
Een patroon, geen incident
Solvinity, DigiD, MijnOverheid. Nu btw-inning. Elk besluit lijkt uitlegbaar. Samen ontstaat richting. Nederland schuift richting structurele afhankelijkheid van niet-Europese leveranciers voor vitale digitale processen.
Digitale soevereiniteit klinkt voor sommigen politiek. Ik zie risicobeheersing. Een land hoort kernprocessen te beheersen, óók wanneer geopolitiek schuurt.
Architectuur is politiek
In gereguleerde omgevingen bouwen we scheiding van functies in. We ontwerpen redundantie. We minimaliseren single points of failure. Diezelfde discipline hoort bij leveranciersstrategie.
Volledige lifecycle-outsourcing van btw-inning zonder robuuste regie- en exit-structuur creëert een strategisch risico. Niet “misschien later”. Vanaf dag één.
De vraag die telt
De discussie hoort niet te draaien om features of jaarprijs. De discussie hoort te draaien om controle bij veranderende omstandigheden. Wie beslist. Wie ingrijpt. Wie terugschakelt.
Als antwoord op die vragen geen helder “wij”, dan ligt geen IT-vraagstuk op tafel. Dan ligt een bestuurlijk vraagstuk op tafel.
Architectuur betekent in zulke dossiers geen technische voorkeur. Architectuur betekent macht, continuïteit en autonomie.